vrijdag 16 september 2011

Doodsbriefjes

Naar aanleiding van het artikel van Rob van Drie over het doodsbriefje, gepubliceerd in het kwartaalblad Genealogie van het CBG (september 2011, blz. 101-111), kregen wij enkele vragen over de aanwezigheid van dergelijke doodsbriefjes in de archieven van het BHIC.

Op onze website kun je zoeken naar archieven, maar voor het gemak hebben we alle gegevens eens op een rijtje gezet:

  • Gemeentebestuur Alem, Maren, Kessel (toegangsnr. 7314), verklaringen van overlijden, 1885 en 1938-1957 (inv.nr. 605). NB: 1885 met doodsoorzaak.
  • Gemeentebestuur Berlicum (toegangsnr. 5035), verklaringen van overlijden door geneesheren, met aangifte van doodsoorzaak, 1877-1879, 1881-1883, 1886-1901, 1904, 1909, 1916, 1920-1923 en 1927 (inv.nrs. 739-769).
  • Gemeentebestuur Cromvoirt (toegangsnr. 5062), overlijdensverklaringen, 1915-1921, 1924-1925 en 1927-1932 (inv.nr. 472).
  • Gemeentebestuur Schijndel (toegangsnr. 5135), geneeskundige overlijdensverklaringen, 1944-1960 (inv.nrs. 624-640). NB: inv.nr. 624 met namenlijst oorlogsslachtoffers van 17 oktober 1944; vanaf april 1956 alleen vermelding van natuurlijke en niet-natuurlijke doodsoorzaken.
  • Gemeentebestuur Sint-Michielsgestel (toegangsnr. 5136), overlijdensverklaringen, 1941-1943, 1945-1947 en 1952-1953 (inv.nrs. 542-547 en 2277).
  • Gemeentebestuur Sint-Oedenrode (toegangsnr. 7635), verklaringen van overlijden opgemaakt door geneesheren met opgave van doodsoorzaak, 1940-1956 (inv.nrs. 502-518).
  • Burgerlijke Stand Veghel (toegangsnr. 7753), verklaringen van overlijden, met opgave van de doodsoorzaak, 1897-1936 (inv.nrs. 1541-1580).
  • Gemeentebestuur Vught (toegangsnr. 5131), overlijdensverklaringen, 1940-1949 (inv.nr. 1202).

En tot slot een bijzondere:

  • Burgerlijke Stand van de gemeenten in de provincie Noord-Brabant (toegangsnr. 1297), Sterbebuch Kamp Vught, "Alphabetisches Namenverzeichnis zum Sterbebuch des Standesamtes der Deutsche Standesbeamte in Vught für das Jahr 1944" gevolgd door overlijdensverklaringen; fotokopieën. NB: Hierbij ook een aantal overlijdensverklaringen van overledenen uit kamp Westerbork, Amersfoort en andere plaatsen, 1944 (inv.nr. 4292).

Bron: Gemeentebestuur Berlicum, inv.nr. 740
Drama
Vaak geeft het doodsbriefje een inkijkje in kleinere en grotere drama's in een mensenleven. Zoals dit briefje, dat werd opgemaakt op 20 mei 1878 in Berlicum. Een dag eerder constateerde de geneesheer "na de dood der moeder, door operatie geboren, een levenloos kind van het mannelijk geslacht." Een vroegtijdige geboorte van zeven maanden.

Daarnaast vinden we het briefje van de moeder, Petronella van Pinxteren, op dat moment 43 jaar. Haar overlijdensakte (nr. 32) en die van haar kindje (nr. 31) zijn terug te vinden in het register van de Burgerlijke Stand. Haar echtgenoot, Augustinus Weijts, 49 jaar, had dus na elkaar twee overlijdens aan te geven...

Hoe dan ook, mooie bronnen voor onderzoekers.

Schepenprotocollen
Ook in oudere bronnen vind je trouwens regelmatig vermeldingen van de doodsoorzaak van personen. Zo kun je op de website van het BHIC zoeken naar notaris- en schepenakten. Daarin vind je bijvoorbeeld de volgende akte:
Jan Willem Peters en Cornelis van Schijndel, schepenen van Erp verklaren, dat ze zich vandaag hebben begeven naar het huisje van Dingena weduwe van Hendricus van den Hove, staande alhier aan de Brug en daar het dode lichaam hebben gevonden van Godefridus haar zoon, oud omtrent 17 jaar, hetgeen ze hebben laten visiteren door Mighiel Peene, chirurgijn alhier. Deze vond een messteek omtrent twee handbreed en te veel bloedverlies zou de doodsoorzaak moeten zijn.
Van veel van deze aktes kun je online ook de scan bekijken. De scan van bovenstaande akte vind je bijvoorbeeld hier.

Bron: Schepenbank Erp (toegangsnr. 7690), inv.nr. 73, pagina 334-335.

Zie ook het weblog van het CBG en het weblog van Eric Hennekam over dit onderwerp.

1 opmerking:

Aad zei

Interessant artikel en archief. Ik heb deze archieven al eens geraadpleegd om een crematie in Groningen te regelen. Lang verhaal en nu niet relevant. Maar goed initiatief.